In deze rubriek:

Van de ontdekking tot de organisatie aaaaaaaaaaaaaaaa Je materiaal

Een postzegel identificeren AAAAAAAAAAAaaaaaaaaaaaaa Hoe kies je je verzameling ?

Verborgen schatten.

Van de ontdekking tot de organisatie

Open dozen, laden, schriften, oude albums waarin vergeten postzegels zitten. Als je denkt aan ontspannen, ontdekken en verzamelen, dan zullen die zegels niet lang op een hoopje blijven liggen. Spreid de postzegels voor je uit, bekijk ze en sorteer ze. Wie zin geeft aan zijn verzameling, geeft toch ook zin aan zijn hobby? En hij zal er bovendien meer vreugde aan beleven.

Leg de zegels voorzichtig voor je en bekijk de verschillen. Vorm, afmetingen, land van herkomst of onderwerp, oude of recente postzegels, gewone postzegels of postzegels als herdenking van een gebeurtenis…

Breng je postzegels onder in verschillende categorieën: Belgische zegels, buitenlandse zegels, onbekende zegels en andere (postmerken, brieven…). Scheid de postfrisse zegels van de afgestempelde. Leg identieke zegels of zegels die sterk op elkaar lijken bij elkaar. Rangschik de reeksen in stijgende nominale waarde. Hou dubbele zegels of zegels van tweede keuze bij om later uit te wisselen. Bewaar enkel de beste postzegels, zoals de zegels waarvan de tandjes intact zijn. Geef de voorkeur aan nieuwe zegels, want die hebben de beste gomlaag.

Terug naar boven

Je materiaal

- Een postzegelpincet om zegels vast te nemen.

- Een uitstekende loep die groot genoeg is om de hele postzegel te kunnen zien.

- Een postzegelalbum met strookjes om de zegels makkelijk te klasseren.

Terug naar boven

Een postzegel identificeren.

Postfrisse of afgestempelde postzegels

Postfris betekent dat de zegel nog niet gebruikt werd om post te frankeren. Hij moet net zo “nieuw” zijn als toen je hem aan het postloket kocht: de voor- en achterkant zijn in perfecte staat en de zegel heeft zijn oorspronkelijke gomlaag.

Een afgestempelde zegel werd al gebruikt om post te frankeren. Hij werd ongeldig gemaakt door middel van een stempel, een postmerk of werd doorstreept door de postman zodat hij niet meer voor postdoeleinden gebruikt kan worden. Wanneer je de postzegel van de omslag of het pakje losmaakt, verliest hij zijn gomlaag. Over het algemeen is een afgestempelde postzegel minder waard dan een postfrisse zegel. Vergeet niet dat – behalve bij uitzonderingen – postfrisse postzegels hun frankeerwaarde behouden.

Een zegel identificeren

Om een zegel te kunnen identificeren moet je het land van herkomst en de uitgiftedatum kunnen bepalen, moet je weten wat de zegel voorstelt en of hij tot een reeks behoort. Je moet een zegel dus kunnen “lezen”. Maar wat op de zegel staat, wat hij voorstelt en hoeveel hij waard is, is niet altijd makkelijk uit te maken. Maar dankzij ervaring, je visueel geheugen, catalogi en tips kan je die moeilijkheden overwinnen.

Verschillende landen herkennen

Meestal staat het land van herkomst op de zegel. Als het land in het Latijnse alfabet vermeld staat, is het niet moeilijk te lezen. Maar dat is niet zo als het in Aziatische, Arabische, Cyrillische, Hebreeuwse, Griekse of Gallische tekens geschreven staat. Je kan er gespecialiseerde werken op na slaan of raad vragen aan andere verzamelaars om dit obstakel te omzeilen. Bijvoorbeeld Groot-Brittannië (linksboven): enkel uit het profiel van het heersende staatshoofd, hier Elisabeth II, blijkt om welk land het gaat.

Vormen en formaten

Rechthoekige en vierkante zegels komen het vaakst voor. Toch bestaan er postzegels in alle vormen en formaten.

Terug naar boven

Hoe kies je je verzameling?

Je kiest je verzameling net zoals je je reisbestemming kiest. Je bepaalt een eindbestemming en de etappes op basis van je voorkeur en je budget. Je gaat methodisch en gepassioneerd te werk, zonder de draad kwijt te raken ondanks de verleidingen die hier en daar opduiken.

Postzegels uit de hele wereld verzamelen, is niet meer mogelijk. Er zijn er te veel. Beperk je tot een land (bijvoorbeeld je geboorteland), een regio of een provincie waarvan je houdt. Daarna rangschik je je zegels chronologisch of per soort.

Je zou je ook kunnen toespitsen op gewone zegels. Denk maar aan de zegels met de koninklijke beeltenis of de vogels van Buzin. Je zou je er echt in kunnen verdiepen: uitgiftedata, diverse oplagen, afstempelingen… Ben je eerder geïnteresseerd in het onderwerp van de zegel, dan kies je best voor een thematische verzameling. Zo stort je je in boeiend opzoekingswerk dat enkel te maken heeft met het onderwerp dat je koos. Kies dus best geen al te uitgebreid thema en stel je verzameling, harmonieus, evenwichtig en persoonlijk voor.

De zegels van André Buzin

André Buzin begon op 30 september 1985 een lange samenwerking met de Belgische Post. Met de postzegels “Appelvink” en “Putter” kwamen de eerste uitgiften in de langlopende reeks “Vogels” tot stand. Ondertussen verschenen in deze reeks reeds meer dan 100 zegels.

Uiteenlopende thema’s

Het aantal thema’s dat postzegels siert, is ontelbaar. Laat je bij je keuze leiden door je voorkeur. Je kiest het best een thema waarvan je houdt en waarin je je wil verdiepen. Enkele voorbeelden: treinen, bloemen, dieren, vogels, de ruimte, het circus, geschiedenis, paarden, …

Terug naar boven

In deze rubriek:

Zoeken en klasseren AAAAAAAAAAAAAAAA   AA  Opbouw van het verhaal

Losmaken of niet ? aaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaa  Hoe kan je postzegels losmaken ?

Waar kan je postzegels vinden ? aaaaaaaaaaaa Vraag het programma aan

Je koos voor een thematische verzameling met “het Circus” als thema? Nu komt het erop aan alle zegels en relevante stukken die verband houden met het onderwerp van je keuze te verzamelen.

Zoeken en klasseren

Verzamel alles wat je over je onderwerp kan vinden: zegels en oude en recente postdocumenten van alle landen, zonder beperking in tijd en ruimte. Omdat er zoveel materiaal te vinden is, zal je blij zijn dat je je tot één thema kan beperken. Je kan bijvoorbeeld ook kiezen voor dieren, een zeer uitgebreid domein! Hier doe je er misschien goed aan om je te beperken tot een bepaald dier of één diersoort.

Tijdens je opzoekingswerk zal je kennis over je onderwerp vergaren door te grasduinen in woordenboeken, encyclopedieën, tijdschriften en boeken. Bovendien kom je meer te weten over de verschillende takken van de filatelie door beurzen te bezoeken en door met doorgewinterde filatelisten te praten.

Wees nieuwsgierig en zet door: de documentatie is onbeperkt. Maak een verzamelmap en stop er alle documenten in die je verzameld hebt. De filatelistische stukken zoals zegels en brieven, schik je zorgvuldig in aangepaste albums. Ga zeer methodisch en nauwgezet te werk.

Terug naar boven

Opbouw van het verhaal

Stel eerst een plan op. Je zal je thema moeten belichten aan de hand van de afbeeldingen op je postzegels, documenten en duidelijke tekstjes. Je thema moet duidelijk naar voren komen. Zorg dus voor een evenwichtige verdeling tussen zegels, documenten en legendes. Gebruik je verbeelding en wees creatief.

In een thematische verzameling stop je heel wat persoonlijk werk, maar toch is dit geen eenzame bezigheid. Want wat is er leuker dan je ontdekkingen met anderen te delen of om te praten over het werk waar je mee bezig bent en over het onderwerp van je verzameling.

Terug naar boven

Opgepast, gevaar!

Losmaken of niet?

Alvorens je een zegel losmaakt, moet je controleren of de omslag of het document waarop de zegel kleeft niet afgestempeld is. Sommige van deze poststukken zijn meer waard met de postzegel er nog op. Hiertoe behoren bijvoorbeeld poststukken met een bijzondere afstempeling, poststukken met een bijzondere aanduiding aangebracht in de postdienst of door de postman, of First Day Covers en souvenirkaarten.

Terug naar boven

Postzegels losmaken.

Hoe kan je postzegels losmaken?

Neem een schaar en knip de postzegel uit, maar laat rondom voldoende plaats. Opgelet: leg alle zegels opzij die op gekleurde documenten gekleefd zijn, want die zouden je zegels wel eens kunnen verkleuren. Die stukken behandel je apart. Twee zegels die deels op elkaar geplakt zijn, kan je best losmaken door ze los te stomen.

Leg de zegels in een voldoende groot bad dat gevuld is met koud of lauw water. De zegels moeten één na één in het water gedompeld worden. Ze mogen nooit op elkaar liggen. Neem altijd kleine hoeveelheden. Laat de zegels een kwartier in het water liggen. Ververs erna telkens het water. Maak elke zegel voorzichtig los met behulp van een postzegelpincet. Controleer of de gomlaag goed vochtig is, en leg zonodig de zegels nogmaals in een badje met lauw water om alle gom te verwijderen.

Gebruik het pincet ook wanneer je de zegels naast elkaar legt om ze te drogen tussen twee witte en nette vloeibladen. Leg daarop een zwaar boek zodat de zegels niet gaan krullen, of gebruik hievoor een droogboek of droogpers. Controleer tot slot zeker de staat van je postzegels. Bij de minste beschadiging van het papier daalt de waarde al met de helft. Bij een onregelmatige tanding (slecht afgescheurd) daalt de waarde van de zegel met 50 tot 90 % (let vooral op de tanding in de hoeken). Een gescheurde zegel is helemaal niets meer waard. Momenteel hebben verzamelaars van nieuwe ongestempelde zegels het liefst zegels waarvan de oorspronkelijke gomlaag intact is, dit noemen we postfris.

Terug naar boven

Waar kan je postzegels vinden ?

De postzegel, één van de belangrijkste uitvindingen van de 19e eeuw, is niet weg te denken uit ons dagelijkse leven. Hij ziet er telkens anders uit en geeft je briefwisseling een kleurrijke toets. Een heuse blikvanger!

Ongeveer 50 % van de brieven die verstuurd worden, zijn gefrankeerd met een postzegel. Verzamel omslagen en postkaarten die je gezin ontvangt. Laat aan vrienden en familie weten dat je zegels verzamelt. Zij zullen voor jou thuis, in hun handelszaken of bedrijven postzegels bijhouden. En ze zullen zeker aan jou denken als ze een zegel plakken op hun vakantie- of wenskaarten. Grasduin in kelders, open kasten, oude koffers: je vindt er misschien wel een vergeten verzameling. Snuffelen is de boodschap! Bekijk de advertenties van de filatelistische pers, leer het taaltje! Zoek één of meer buitenlandse correspondenten en stuur hen tijdig een antwoord. Vergeet je briefwisseling niet te frankeren met mooie zegels.

Ga bij een postzegelclub: je kan er zegels uitwisselen met verzamelaars van je eigen niveau. Denk eraan dat een postzegelcatalogus de basis is bij het uitwisselen van zegels. Vergeet ook geen mancolijst op te stellen met de nummers van zegels die je nog niet hebt, maar graag zou willen.

Gewone zegels (bvb. type Albert II of de vogels van Buzin) gegroepeerd in reeksen met waarden die overeenstemmen met de tarieven en de aanvullende waarden;

• monochroom;

• klein formaat;

• zeer grote oplage en lange tijd in gebruik;

• afgestempeld zijn ze niet veel waard, postfris kunnen ze zeldzaam worden.

Herdenkingszegels

• deze meestal meerkleurige zegels zetten een gebeurtenis, een plaats enz. in de kijker;

• groot formaat;

• worden slechts tijdens beperkte periode verkocht;

• beperkte oplage.

In deze rubriek

Vraag het programma aan.

Jaarlijks worden honderden onderwerpen voorgesteld aan de filatelistische commissie. Slechts een zeventigtal daarvan worden opgenomen in het filatelieprogramma dat bij koninklijk besluit wordt uitgegeven. Enkel De Post mag postzegels uitgeven, maar iedereen mag wel een onderwerp aanreiken dat hem nauw aan het hart ligt.

Voor een regio, een stad, een gebeurtenis, een monument, een landschap… kan het een eer zijn dat er een postzegel aan gewijd is. Voor bekende en verdienstelijke personen, was het lange tijd zo dat een postzegel enkel postuum werd uitgegeven.

Het was immers een prerogatief van de leden van het Koningshuis om bij leven op een postzegel te prijken. Ondertussen is ook op dat vlak de filatelie geëvolueerd. Eerst werden postzegels uitgegeven waarbij bekende belgen onrechtstreeks werden afgebeeld. Denken we maar aan de postzegelreeks rond de films “Le Huitième Jour” en “Daens” waarbij Pascale Dardenne en Jan Decleir in de rol van hun personage op een postzegel prijken. In de reeks “De twintigste eeuw in 80 postzegels” werd een schilderij van Eddy Merckx afgebeeld op het blaadje met markante personages uit de twintigste eeuw. Sinds enkele jaren worden ook Belgen met uitzonderlijke verdiensten gehonoreerd met een postzegel. Denken we maar aan de postzegels van onze tenniscoryfeeën Justine & Kim.

De filatelistische commissie moet advies uitbrengen over de voorstellen. Ze bestaat uit vertegenwoordigers van De Post, de academische wereld, de filatelisten, de handel, de filatelistische pers en de postzegelontwerpers. Ze komt meerdere keren per jaar samen. Het filatelistisch programma waarover in laatste instantie de koning en de minister die verantwoordelijk is voor De Post beslissen, wordt gepubliceerd in het Belgisch Staatsblad.

De Directie Stamps & Philately stelt de kalender voor de uitgiftes op en kiest de grafici en graveurs op basis van de onderwerpen en de wensen van de rechthebbenden van de zegel. Een kunstenaar maakt de maquette. Hij krijgt een technisch dossier, documentatie en alle teksten die op de zegel moeten prijken. De uiteindelijke maquette die vier tot zes keer groter is dan de zegel, wordt goedgekeurd door de rechthebbenden en wordt daarna naar de zegeldrukkerij gebracht, waar de zegels geproduceerd worden.

Terug naar boven

In deze rubriek

Waar postzegels vinden ? Bij De Post AAAAAWaar postzegels vinden ? Bij de handelaars

Waar postzegels vinden? Bij clubs en op voorverkopen AAaA       Hobby of wedijveren ?

Waar postzegels vinden ?

Bij De Post

In de postkantoren kan je alle nieuwe uitgiften aankopen. Tegenwoordig bieden niet alle postkantoren het volledige gamma aan. Contacteer je lokale postkantoor of de dienst Postzegels & Filatelie. Maar zelfs de zeldzaamste en duurste postzegels werden op een dag tegen nominale waarde aan het loket in een postkantoor gekocht. Je kan er alle zegels voor je verzameling postfris kopen, naargelang hun uitgiftedatum. In sommige kantoren worden ze uitgestald in vitrinekasten en gedurende meerdere maanden aan de loketten verkocht.

Via abonnement

Bij De Post is er een filateliedienst die aan postorderverkoop doet. Veel buitenlandse verzamelaars doen hierop een beroep. Duid aan hoeveel zegels je wilt. Je krijgt je zegels minstens één keer per kwartaal en je betaalt enkel bij ontvangst, zonder extra kosten. Zo kan je er zeker van zijn dat je zegels tot het juiste ogenblik bewaard worden. Je kan ook het uitgifteprogramma bij de filateliedienst van De Post bestellen:

De Post - Stamps & Philately

Egide Walschaertsstraat 1

2800 Mechelen

Tel.: 015 28 58 10

E-mail: philately@post.be 

website: www.philately.post.be

Om alles te weten te komen over de nieuwe uitgiftes, kan je er ook Philanews op naslaan. Dit filatelietijdschrift wordt maandelijks gratis door de filateliedienst van De Post verspreid. 

Terug naar boven

Bij de handelaars

Speciale postzegels zijn vaak na enkele maanden niet meer bij De Post verkrijgbaar. Ook gewone zegels zijn na enkele jaren soms niet meer bij De Post verkrijgbaar. Je kan ze dan kopen bij postzegelhandelaren of bij een collega-verzamelaar.

De Belgische  Beroepskamer van Postzegelhandelaars (BBKPH) geeft elk jaar een Officiële Belgische Postzegelcatalogus (OBP) uit waarin alle Belgische postzegels vermeld staan. De prijzen in deze catalogus worden samengesteld door een prijzencommissie die rekening houdt met vraag en aanbod en de resultaten van behaalde veilingprijzen. De postzegelhandelaren gebruiken de catalogus als richtlijn om hun prijzen te bepalen.

Er zijn in België ongeveer 100 postzegelhandelaars waarvan de helft deel uitmaakt van de vzw “Belgische Beroepskamer van Postzegelhandelaren”.

B.B.K.P.H. Postbus 1325 - 1000 Brussel 1.

Tel.: +32 (0)2 223 00 86

• www.bbkph-cpbntp.be

• e-mail: info@bbkph-cpbntp.be

In de meeste grote steden vind je een postzegelhandelaar. Vaak gaat het om een generalist die je de zegels, het verzamelmateriaal en de catalogi met beoordeling verkoopt. Hij zal je tips geven over hoe je je verzameling kan uitbouwen.

Vele handelaars hebben zich gespecialiseerd: variëteiten, brieven, nieuwigheden uit de hele wereld, materiaal om te klasseren enz.

Geregeld zijn er ook gespecialiseerde postzegelbeurzen waar deze handelaars hun aanbod uitstallen voor de postzegelverzamelaars. Vaak is het er veel drukker dan je denkt.

Vraag raad aan een deskundige.

Iedereen kan postzegels verkopen, maar slechts weinig professionals hebben er hun hoofdactiviteit van gemaakt. Voor bepaalde zeldzame stukken raadpleeg je best een deskundige of postzegelhandelaar. Maar vergeet niet dat je in de gespecialiseerde pers en in boeken over filatelie ook heel wat te weten kan komen.

Terug naar boven

Bij een postzegelclub.

Iedere verzamelaar zou lid moeten worden van een postzegelclub. Elke postzegelclub moet zich trouwens aansluiten bij de Koninklijke Landsbond der Belgische Postzegelkringen vzw (de K.L.B.P.). De “Fédération Internationale de Philatélie” (FIP) verbindt alle postzegelverzamelaars uit de hele wereld.

De Koninklijke Landsbond der Belgische Postzegelkringen vzw (K.L.B.P.) groepeert verenigingen in heel België. Meer dan driehonderd Belgische verenigingen zijn aangesloten bij de K.L.B.P. Zo kunnen 20 000 postzegelverzamelaars hun verzameling uitbreiden door postzegels uit te wisselen. Ze kunnen bovendien hun kennis over de meest technische onderwerpen verbreden door gespecialiseerde postzegelverzamelaars te ontmoeten.

Als ze nog verder willen gaan in hun opzoekingswerk en ontdekkingen, kunnen ze via de Landsbond deelnemen aan tentoonstellingen (vb.: Antverpia,...) waar ze hun kennis kunnen delen en vergroten.

Via een voorverkoop.

Bij elke uitgifte organiseert de afdeling Stamps & Philately van De Post een voorverkoop. Traditioneel worden postzegels op maandag uitgegeven en gaat de voorverkoop door op de voorafgaande zaterdag. Maar er zijn uitzonderingen

op de regel. Meestal gaat dit gepaard met een specifieke datum die herdacht wordt op het moment van de voorverkoop. Denken we maar aan de postzegel van prins Filip die in voorverkoop ging op een donderdag, dag van zijn 50ste verjaardag.

De voorverkopen worden steeds in samenwerking met een lokale postzegelclub georganiseerd. Welke club deze eer te beurt valt wordt beslist door De Post, in samenwerking met de KLBP. Deze lokale filateliebeurzen laten de filatelisten toe hun collecties ten toon te stellen aan hun familie, vrienden en kennissen.

Terug naar boven

Hobby of wedijveren?

Uiteraard bepaal je zelf hoeveel tijd en geld je in je verzameling stopt. Maar wist je dat je je verzameling ook zo kan opbouwen dat ze tentoongesteld kan worden volgens de competitieregels?

Nu verzamel je misschien hoofdzakelijk voor het plezier. Je verzamelt omdat je van postzegels houdt en omdat je het opzoekingwerk leuk vindt. Maar op een dag krijg je misschien zin om je met anderen te meten, je verzameling tentoon te stellen, ze te laten beoordelen door een jury… Om deel te nemen aan wedstrijden moet je lid zijn van een vereniging die aangesloten is bij de K.L.B.P. Je moet je op het eerste niveau (dus lokaal) inschrijven in de categorie waartoe je verzameling behoort (traditionele filatelie, aërofilatelie, astrofilatelie, postgeschiedenis, thematische filatelie, maximafilie, postwaardestukken, fiscale filatelie, jeugdfilatelie, open klasse en “één kader”).

Je hebt recht op een paneel met 16 albumbladen van formaat A4 achter een glazen bescherming: een kader. Je verzameling krijgt een filatelistisch paspoort dat opgesteld wordt door de K.L.B.P. Daarop worden de behaalde resultaten vermeld. De jury bestaat uit opgeleide filatelisten die punten zullen toekennen. Na bekendmaking van de resultaten voert een jurylid een kritisch gesprek met jou over je werk. Voor elke tentoonstelling schaaf je je verzameling bij en zo stoom je ze klaar voor het allerhoogste niveau: een internationale wedstrijd waarop de mooiste verzamelingen uit de hele wereld te zien zijn.

Terug naar boven

Zowel Pro-Post als de afdeling Stamps & Philately hebben een jeugdprogramma.

Bij Pro-Post is het jeugdprogramma vooral gericht op scholen en leerkrachten. De opzet is dat de postzegel gebruikt wordt als didactisch materiaal in het lessenpakket. En dat kinderen op die manier warm gemaakt worden voor postzegels verzamelen. Geïnteresseerd? Lees de info over "De brievenbrigade".

Bij Stamps & Philately werd eind 2010 de jeugdfilatelieclub Phil A Club gelanceerd. Starten met de hobby "postzegels verzamelen" is immers minder eenvoudig dan men denkt. Door het lidmaatschap in de club krijg je alle nodige materiaal en postzegels voor een relatief laag bedrag. Je leest er meer over in het nieuwsbericht Phil a Club bij bpost.

“De Brieven Brigade” is een ijverige bende die het schrijven en posten van brieven leuker en leerrijker wil maken voor leerlingen in de lagere school.

Voor de leerlingen van de eerste en tweede graad hebben we een bestaand educatief pakket (lessenfiches, werkboekjes en een interactieve DVD) maar er is meer: in september is de Brieven Brigade terug met een gloednieuw themapakket. Hou dus je postbus in het oog!

DVD voor de eerste graad: “postzegels vertellen verhalen...”

Deze DVD vertelt aan de hand van postzegels over het schrijven van brieven, de werking van De Post door de eeuwen heen en het plezier van het verzamelen van postzegels. Heel leuk voor wie straks zelf zijn eerste briefje kan schrijven.

“Schrijf mee met De Brieven Brigade” voor de tweede graad

Met de hulp van de Brieven Brigade willen we de leerlingen de brief en De Post doen (her)ontdekken. Er werd een lessenpakket met didactisch materiaal samen gesteld bestaande uit:

• Lessenfiches voor de leerkracht
• Voor elke leerling een boekje vol leuke opdrachten en spelletjes

Didactische lessenfiches en werkboekjes

Er zijn in totaal 4 fiches die elk bestaan uit: de missie, voorstellen voor hoekenwerk, een invulblaadje en de gebruikte afbeeldingen op A4 formaat. Op deze manier heeft u de afbeeldingen wanneer u ze in uw klas wilt gebruiken. Met de klas kunnen vier thema’s worden bespeeld. Verder is er ook nog een werkboekje met oefeningen beschikbaar en een antwoordfiche.

Thema's

De vier thema's zijn de volgende:

• Post, van rooksignaal tot rode brievenbus
• De envelop met alles erin en erop
• Het verhaal achter de postzegel
• Gek op verzamelen

Voor elk thema is er ook een Werkboekje met oefeningen en een Antwoordfiche voorzien.

Voor wie de fiches en aanverwante zaken wil downloaden: klik hier